Parmak izi ile cihazı kullanmak yasal mı?

Bugün özelli bazı sendikalar, kurumların parmak izi ile personel devam takibi konusundaki çalışmalarını şiddetle eleştirmektedirler. Eleştirilerin iki temel sebebi var.

Birincisi; sistemi tanımamaktır. Parmak izi cihazları parmak izinizin bir resmini çekerek çoğaltılabilecek bir sistem değildir. Kimi hurafelerde de iddia ettiği gibi kişinin parmak izinin değişik kimyasallar yardımıyla kişinin parmağından kopyalanarak cihazda okutulabileceği yalanı da doğru değildir. Çünkü kişinin parmağını kesip getirseniz dahi bu cihazlar bu parmak izi asla okumazlar.

Yaşamış, yaşamakta olan ve doğacak insanların hiç birinin parmak izlerinin mükerreri olmadığını Allah c.c. Kur’an-ı Kerimde “Evet, Biz onu, parmak uçlarına varıncaya kadar bütün incelikleriyle yeniden yapmaya kadiriz” şeklinde ifade etmektedir.
Kıyamet Suresi 4. Ayet-i Kerimesi'nde 15 asır
önce insandaki bu muhteşem fark bizlere bildirilmiştir.

Parmak izi tarayıcılarının yaygınlaşmasından önce kriminolojik
çalışmalarda bu fark suç tespiti amacıyla kullanılagelmiştir.
Polis vak’alarında mürekkep gibi kimyasalların yardımıyla birer sureti alınarak saklanan ancak yeni TCK ile sanığın suçu yargı kararı ile kesinleşmeden saklanmasının ortadan kaldırılan parmak izi çalışması ile özellikle personel devam takibinde kullanılan parmak izi uygulamasının hiçbir ilişkisi yoktur.

Söz konusu tartışmalarda parmak izinin bir kopyası alınarak bir başka amaçla kullanımı mümkün olmadığı gibi insan haklarını ihlal edecek bir sonuçta yoktur. Bu cihaz, sadece canlılığını sürdüren kişinin, yani damarları kesilmemiş ve ter bezleri hala aktif olan bir kimsenin bir kez kaydedilerek bir takip numarasına (ID Number) dönüştürülen parmak izi verisi ile daha sonra tekrar gelen parmak izinin kodlarının benzerliği hızla kontrol edilmektedir. Yani parmak izi cihazında bir parmak izi resmi kesinlikle saklanmamaktadır. Cihazların kapasiteleri zaten bunlara müsait değildir. Bu nedenle de bu kayıtlar başka hiçbir amaçla kullanılamazlar.  Bu kayıttan kopyalanan parmak izinin bir fotoğrafının basımı mümkün değildir.

Bir çalışana kurum/kuruluş tarafından verilen içerisinde barkod, RFID, ya da manyetik bantlı personel kartı da parmak izinden farksızdır. Çünkü oda kişinin giriş çıkışı ya da faaliyetlerini izleme sayılabilecektir. Kaldı ki parmak izinin tercih edilmesinin nedeni kart maliyetinden kurtulmak, personelin başkasının kartını işe gelmediği halde okutması, kartını kaybetmesi veya unutması gibi durumları ortadan kaldırmaktan başka hiçbir farkı söz konusu değildir. Yani parmak izi neyse, kredi kartı da, barkodlu, manyetik kartlı rfid’li kartta aynıdır. Hatta elkart, bonus kart, Akbil gibi RFID teknolojisi kullanan sistemlerde parmak izi gibi bilgileri içinde barındırırlar.

İkincisi de tüm bunlara itiraz etmeyen yada bu kadar yüksek sesle itiraz etmeyenlerin parmak izi çözümlerine itiraz etmelerinin ana nedeni iş disiplinine uymak istememeleridir. Çünkü kartlı sistemler ile unuttum, kaybettim, başkasının yerine okutma dahil bir çok hileli
yönteme sesleri çıkmamaktadır.
Parmak izinde ise tüm bu mazeretler ortan kalkmaktadır. Çünkü parmak izi daha verimli mesai geliş gidişi demektir.Çünkü parmak izi ile kaytarmak ve kaçmak imkânsızdır.

Bunların parmak izi ile personel izlemeyi insan hakları ihlali sayıp insan hakları havariliğine soyunmalarına inanmakta imkansızdır. Ülkemizde yüzlerce binlerce insan hakları ihlali her gün süre gelmektedir. Bunlara sesleri hiç çıkmayanların bunu seslendirmeleri ya kötü niyetten ya da bilgi eksikliğindendir. ‘İşte gözü olmayanın üretecek çok mazereti olur’. Asıl insan hakları ihlali kendisine verilen işi savsaklayarak yapmamak ve işe geç gelip erken çıkmak değil midir? Buda 80 milyon garip gurabanın hakkına tecavüz değil de nedir?

Sonuç olarak bir sendikanın Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin parmak izi ile personel devam takip uygulamasına idari yargıya taşımış ve yargı sendikanın talebini reddederek çalışmanın bir insan hakkı ihlali olmadığı gibi amacının kötü olmadığına hükmetmiştir. Bu bağlamda parmak izi uygulamaları yönünde hukuki bir engelde kalmamıştır.

Sorular ve cevaplarla parmak izinin yasallığı

İnsan Hakları Kurulu Kararı:
Bir sendika Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin Parmak İzi ile personel giriş çıkışı kontrol etme uygulamasını Ankara Valiliği İnsan Hakları Kurulu’na bir çalışan İse Selçuklu Belediyesi'nin uygulamasını Konya İl İnsan Hakları Kurulu'na şikayet etmiştir. Kurul uygulamayı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesine aykırı bulmuştur. Konya İl İnsan Hakları Kurulu ise uygulama hakkında yargı kararlarını da dikkate alarak oy birliği ile insan haklarına aykırılık olmadığına hükmetmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı mı?
Konu hakkında teknik bir bilgiye sahip olmadığını düşündüğümüz Ankara İnsan Hakları Kurulu bilirkişi incelemesi de yapmadan uygulamayı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesine aykırı bulmuş. Kurul kararını zaten oy birliği ile de almamıştır. Karar az bir farkla oy çokluğu ile alınmıştır. Konya İnsan Hakları Kurulu ise uygulamanın İnsan Hakları İhlali olmadığına oy birliği ile hükmetmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi’nin bu konuyla hiçbir ilişkisi yok. 8. Maddenin başlığına bakma bile kararının yerin olmadığının en açık delilidir. 8. Madde - Özel ve Aile Yaşamına Saygı Hakkı’nı düzenlemekte ve “Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesi tarafından müdahale, demokratik bir toplumda ancak ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olan ölçüde ve kanunla öngörülmüş olmak şartıyla söz konusu olabilir.” şeklindedir. Bu açında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne de aykırılığı iddia etmek olsa olsa abesle iştigaldir. Uygulama ne özgürlük daraltmaktadır nede haberleşme özgürlüğünü kısıtlamaktadır. Nede bir tecavüz içermektedir.

Parmak İzi kullanmaya niye ihtiyaç olsun?
Çalışanlar işe girenlere işe geliş gidiş saatlerine uymayı kabul ederek işe girmişlerdir. İşverende işinin düzeni ve verimliliği için insan onurunu zedelemeyecek ter türlü teknoloji ile mesai düzenin izlemek ve kontrol etme hakkına sahiptir. Şikayet konu kurumlar kamu kurumudur tüm halka hizmet ve zamanında en verimli hizmeti sunmakla mükellef kurumlardır.

Neden manyetik kart değil de parmak izi?
Özellikle kamuda işe geç gelme ve işten erken ayrılma alışkanlığı herkesin malumudur. Manyetik kart, barkodlu kart, şifre, kimlik kontrolü gibi ilkel yöntemlerle de baş edemeyen kamu kurumları personelin zamanında görevinin balında olmasını ve işinden erken ayrılmamasını sağlamak için tüm insanlarda farklı olan ve kopyası imkansız olan parmak izi cihazları ile personel giriş çıkışını izlemeyi uygun görmüştür.

AiHM’in yasak kararı var mı?
Türkiye gibi ülkeleri her alanda mahkum eden AİHM gibi kurumlar bu alanda her hangi bir kısıtlama öngörmemiştir.

Parmak izi toplumun haklarını korur mu?
Bu uygulama yüzlerce binlerce on binlerce insan çalıştıran kurumlara kurum ve kuruluşlara büyük tasarruflar sağlamaktadır. Kaldı ki bu cihazlar dünyanın tüm ülkelerinde aynı amaçla kullanılmaktadır.

Bu uygulamadan tüm toplumun yararı vardır. Çünkü vatandaş bu uygulama sayesinde memuru işçiyi tam vaktin yerinde bulabilirken mesai bitmeden işini terk etmesini de önlemektedir. Kurumlar maksimum verim elde etmenin yanı sıra kimlik kartı gibi sürekli yenilenen maliyetlerden de kurtulmaktadır.

Parmak izi mazeretin önündeki engel midir?
Kartımı unuttum, kartımı kaybettim, kırıldı, çalındı, uçtu kaçtı gibi yersiz mazeretlerde ortadan kalkmaktadır. Çünkü yalnızca canlı parmak izi ile çalışan bu cihazlarla görev ihmali yapamayacaktır. Üyelerinin başka hakları ile ilenmesi gereken sendikalarımız ise bu gibi basit konularda hem cehaletini ortaya koymakta hem de milletinin zamanını çalmaktadırlar.

Parmak İzinde yargı hangi kararı vermiştir?
Zaten Türk yargısı hükmünü vermiştir. Söz konusu olayla ilgili olarak sendikanın açtığı davada Ankara 12. İdare Mahkemesi, önce sendikanın yürütmeyi durdurma talebini reddetmiş sonrada sendikayı haksız bularak uygulamaya vize vermiştir. Sendikanın Bölge İdare Mahkemesi'ne itirazı da sonuçsuz kalmıştır. Danıştay ise İdare Mahkemesi kararların onayarak nihai hükmünü vermiştir. Kaldı ki parmak izi cihazları bazı yargı kurumlarında bile kullanılmaktadır.

Parmak İzi uygulamasını TCK yasaklar mı?
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin herhangi bir maddesi nede Türk Hukuk mevzuatında bu konu ile ilgili yasaklayıcı herhangi bir düzenleme yoktur. Türk Ceza yasasındaki parmak izi ile ilgili hüküm suçları sabit olmadan Emniyet Müdürlükleri birimlerinde uygulamalarını düzenler. TCK’daki düzenleme zanlıların parmak izleri alınarak kişilere herhangi bir şüpheli olayda şüpheli şahıs gözüyle bakılarak muamele yapılmasını önlemek maksadıyla yapılmış bir düzenlemedir.

Parmak İzi, TC Kimlik No ve E-İmza uygulamasında benzerlik var mıdır?
Ülkemizde uygulanan TC Kimlik Numarası da bir nevi parmak izidir. Çalışma mantıkları aynıdır. Bugün T.C. Kimlik No olmadan hiçbir iş yapılamaz hale gelmiştir. Üstelik bu sendikalar başta tüm kamu olmak üzere bankaların her işlemde nüfus cüzdanı olmak üzere tüm kişisel bilgilerin alınmasına da hiçbir itirazları yoktur. 

Bugün herhangi bir kimsenin en kolay erişebileceğiniz bilgisi T.C. Kimlik bilgisi ve bu sayede de tüm bilgileridir. Üstelik E-İmza uygulaması ve kanuna parmak izinin bir başka versiyonudur. Islak imzanız olmadan E-İmza atıyorsunuz. Oldu olacak sendikamız buna da dava açsın. Ama açamaz önce siyasi parti kurup ana muhalefet partisi olması gerekiyor. Buda zor iş.

Parmak İzi cihazı ile polisin ilişkisi var mıdır?
Bir çok kimsenin parmak izi sistemleri çalışması hakkında bilgi sahibi olmadığını görüyoruz. Parmak izi denilince ilk akla polisin uygulaması gelmektedir. Halbuki parmak izi cihazlarındaki uygulama bu şekilde değildir. Parmak izi cihazı kişinin okutulan parmak izini resmini çekmemektedir. Parmak izinin türüne göre geliştirilen bir matematik hesabıyla algoritmasını çıkarmakta ve o kişiye bir ID (takip numarası) vermektedir. Parmak izleri birbirinin aynısı olmadığından X kişisinin parmak izini hesaplayıp örnek olarak 13450 ID numarasını vermektedir. Bu kişi tekrar gelip parmak izinin okuttuğu zaman tekrar hesap yapıp 13450 bulunca bu daha önce bana takip numarası kaydedilen kurumda çalışan Y nolu kişi olduğunu bilmekte ve bu kişinin kayıtlı olduğu Y numarasının giriş çıkış saatini kaydetmektedir. İşlem sadece bundan ibarettir.

Kurum parmak izi kaydına erişebilir mi?
Herhangi bir kişi, bilgi işlemci, yönetici vb kimseler kişilerin parmak izi hesabını dahi bilmemektedir. Bu işlem sadece cihazından müdahale edilemeyen iç hafızasında gelişmektedir. İlgililer yalnızca

No     İsim               Firma       Bölüm      Giriş                    Çıkış
------  ---------------  ----------   ----------   ------------------     ------------------
01      Adem D…       Barkom    Teknik      10.01.06-08:01     10.01.06-17:29
02      Fatma S….     Barkom    Sekreter   10.01.06-08:00     10.01.06-17:33
şeklindeki sonuç verilerini görebilmektedirler. Yanlış olarak bilindiği gibi kişinin parmak izini kopyalayıp onu başta suç işlemek üzere başka mekanlarda kullanılabilir bir iz kopyalama sistemi değildir.

Parmak izi çözümleri kart yada şifre uygulamalarından daha güvenilir olmaktan öte hiçbir risk taşımamaktadır. Çünkü kartta kişi izlenmektedir. Parmak izinde de. Çalışa kartını başkasına okutarak işe geç gelmemekte ya da gelmemekte iken parmak izini kesip göndermek imkanına sahipte değildir. Kaldı ki kesse ile bu cihazlar canlılığı olmayan parmakları ve kimyasal kopyalarını okumamaktadır. İtirazlarda aslında parmak izine değil güvenilir olmasınadır.

Barkod Müracaat Evrakları
(Word dosyası)
Barkod Master Film, Yazılım ve Diğer Hizmetler
Diğer ürünler